معرفی بیست رمان کلاسیک ادبیات آلمان (بخش اول)؛

معرفی بیست رمان کلاسیک ادبیات آلمان (قسمت اول)

حدود 350 سال است که رمان‌های آلمانی از همه‌چیز، از فلسفه گرفته تا تاریخ و جنگ، مایه گرفته‌اند و به کاوش سرشت بشر پرداخته‌اند. در تمام این سال‌ها، آثار پرمغز و پرمحتوایی نوشته شده است. چه در رئالیسم اجتماعی قرن نوزدهم و چه کاوش‌های فراداستانی دوران پساجنگ، نویسندگان آلمانی از جنبش‌های ادبی غالب در اروپا همانند سکوهایی استفاده کرده‌اند تا به غامض‌ترین مسائل زندگی بشر بپردازند. در این مطلب (و مطلب بعدی که به‌زودی منتشر می‌شود) قصد دارم بیست رمان کلاسیک ادبیات آلمان را معرفی کنم.

1. سادۀ ساده‌دل (Simplicius Simplicissimus) اثر هانس یاکوب کریستوفل فون گریملس‌هاوزن (1668)

سادۀ ساده‌دل درست مثل دن‌کیشوت سروانتس یک اثر کلاسیک ماندگار و از مهم‌ترین متون میراث ادبی کشور آلمان به شمار می‌آید. گریملس‌هاوزن در این کتاب ماجراجویی و هجو و کاوش‌های فلسفی را در هم می‌آمیزد. کتاب به چند دهه از زندگی شخصی به نام سیمپلیسیوس سیمپلیسیسیموس (سادۀ ساده‌دل) در اروپایی می‌پردازد که هنوز در حال بهبودی از زخم‌های جنگ سی‌ساله است. بسیاری از رمان‌نویسندگان بزرگ آلمان همچون گونتر گراس و آلفرد دوبلین این رمان را الهام‌بخش آثار خودشان معرفی کرده‌اند.

جلد رمان Simplicius Simplicissimus
جلد رمان سادۀ ساده‌دل

2. رنج‌های ورتر جوان، اثر یوهان ولفگانگ فون گوته (1774)

گوته شاید همیشه عنوان بزرگ‌ترین نویسندۀ تاریخ آلمان را یدک بکشد، اما نکتۀ عجیب اینجاست که بیشتر، آثار نمایشی و شعرهایش بوده‌اند که طی دویست سال اخیر ماندگار شده‌اند. بااین‌حال، رمان مشهور رنج‌های ورتر جوان به ظهور جنبش ادبی رمانتیک در آلمان انجامید و امروزه یکی از نخستین رمان‌های موجود در ژانری به حساب می‌آید که امثال اسکات فیتزجرالد و جی.دی. سلینجر بعدها آن را توسعه دادند.

جلد رمان The Sorrow of Young Werther
جلد رمان رنج‌های ورتر جوان

3. هیپریون (Hyperion) اثر ریدریش هولدرلین (1797)

در اوایل قرن نوزدهم، رمان نامه‌مبنا که از ویژگی‌های شاخص ادبیات غرب اروپا بود به آلمان هم رسید، اما هولدرلین به جای اینکه به کاوش اخلاقیات جامعۀ شهری بپردازد، اثر خود را بر پایۀ منابع کلاسیک عصر باستان و منابع معاصر رمانتیک استوار کرد و اثری خلق کرد که نبوغ شاعرانۀ او در آن موج می‌زند. این رمان دربارۀ سربازی نامه‌نویس است که در یونان علیه ترک‌ها می‌جنگد. جذابیت این اثر هم در به تصویر کشیدن دنیای باستان و هم راوی ناامید برمی‌گردد.

جلد رمان Hyperion
جلد رمان هیپریون اثر فریدریش هولدرلین

4. اکسیر شیطان (The Devil’s Elixirs) اثر ارنست هوفمان (1815)

هوفمان شاید به اندازۀ سایر نویسندگان حاضر در این لیست در کشورمان شناخته‌شده نباشد. از قضا شاید اشارات زیگموند فروید به این نویسنده برایمان آشناتر از آثار خود نویسنده باشد. اما اکسیر شیطان رمانی به شدت تأثیرگذار است و چه‌بسا بتوان آن را مشهورترین رمان آلمانی دورۀ کوتاه و موفق جنبش گوتیک به حساب آورد. این اثر از گونه‌های قدیمی رمانس مایه می‌گیرد و آن را با تعلیق و عناصر وحشت در هم می‌آمیزد.

جلد رمان The Devil's Elixirs
جلد رمان اکسیر شیطان اثر ارنست هوفمان

5. بدهی و اعتبار (Debit and Credit) اثر گوستاو فرایتاگ (1855)

کارل گوتسکو و گوستاو فرایتاگ دو نفر از نویسندگانی بودند که زایت‌رمان یا رمان زمانه را ترویج دادند. بدهی و اعتبار یکی از همین نوع رمان‌هاست که به افول یک خانوادۀ ثروتمند آلمانی از نظرگاهی محافظه‌کارانه می‌پردازد. این اثر زندگی افرادی را به تصویر می‌کشد که مطرودیت را به اخلاق‌مداری اجباری آلمان ترجیح داده‌اند.

جلد رمان Debit and Credit
جلد رمان بدهی و اعتبار اثر گوستاو فرایتاگ

6. افی بریست (Effi Briest) اثر تئودور فونتانه (1894)

این اثر که تحت‌الشعاع رمان‌های بزرگ قرن نوزدهمی همچون مادام بوواری و آنا کارنینا قرار گرفت، به لطف تحسین امثال توماس مان و ساموئل بکت ماندگار شد. قصۀ تراژیک‌کمیک فونتانه به لحاظ نقد اجتماعی ازدواج و زندگی روستایی به مادام بوواری شباهت دارد و به این نکته شهرت دارد که حتی فاضل‌ترین خوانندگان را نیز به گریه می‌اندازد. این رمان پس از مدرنیزاسیون اجباری اتو فون بیسمارک نوشته شد و منادی پایان زندگی چکامه‌ای روستایی در آلمان بود.

جلد رمان Effi Briest
جلد رمان افی بریست، اثر تئودور فونتانه

7. بودنبروک‌ها (Buddenbrooks)، اثر توماس مان (1901)

این رمان طویل در پایان سلطۀ رئالیسم بر ادبیات نوشته شد و به زندگی طبقۀ بازرگان قرن نوزدهم می‌پردازد. بودنبروک‌ها گواهی بر زوال محدودیت‌های سفت‌وسخت آلمان بر زندگی مردمانش است و ظهور گریزناپذیر اندیشۀ مدرنیستی را روایت می‌کند. مرگ در ونیز و کوهستان جادویی دو اثر دیگر توماس مان هستند که امروزه در محافل ادبی، بیشتر مورد توجه‌اند، اما بودنبروک‌ها تا دهۀ 1930 گل سرسبد ادبیات آلمان بود و 159 ویراست مختلف از آن وجود داشت.

جلد رمان Buddenbrooks
جلد رمان بودن‌بروک‌ها اثر توماس مان

8. دفترهای مالته لاوریدز بریگه (The Notebooks of Malte Laurids Brigge) اثر راینر ماریا ریلکه (1910)

ریلکه بیشتر به شعرایش شهرت دارد تا رمان‌هایش، اما این رمان نامه‌مبنا منادی ظهور مدرنیسم ادبی در آلمان بود. دفترهای مالته لاوریدز بریگه دربارۀ امیری ثروتمند است که زندگی راحتش را رها می‌کند و به زندگی کولی‌وار و فقیرانه در پاریس روی می‌آورد. یکی از جذابیت‌های این اثر به خاطر تفسیر وجودی از زمان و مکان است. درواقع ریلکه به کاوش چیزی می‌پردازد که هایدگر چندین دهه بعد به صورت‌بندی آن پرداخت. شکنندگی هستی و خلاء عظیم زمان و مکان در دوران رنج از مضامین رمان دفترهای مالته لاوریدز بریگه هستند.

جلد رمان The Notebooks of Malte Laurids Brigge
جلد رمان دفترهای مالته لاورید برگه اثر راینر ماریا ریلکه

9. مرگ در ونیز، اثر توماس مان (1912)

رمان مرگ در ونیز چنان در کشورمان شهرت دارد که نیازی به معرفی آن نیست. ولی به‌هرحال تصمیم گرفتم در این فهرست، نامی از آن بیاورم، چون زمین تا آسمان با بودنبروک‌ها تفاوت دارد. این رمان کوتاه دربارۀ پیرمردی است که برای رهایی از زندگی روزمره به ونیز می‌رود و در آنجا رنج‌های زیادی می‌کشد. این اثر تجلی کیفیات دوگانۀ ادبیات و البته تمام هنر است. توماس مان مرگ در ونیز را در دوران پیری نوشت و در آن دخالت گریزناپذیر انحطاط، خشونت و شهوت را در زندگی و ادب به تصویر کشید.

جلد رمان Death in Venice
جلد رمان مرگ در ونیز، اثر توماس مان

10. سیذارتا، اثر هرمان هسه (نقد بررسی این کتاب در این مطلب)

اثر دهم از میان بیست رمان کلاسیک ادبیات آلمان، سیذارتا اثر هرمان هسه است. این اثر را با عناوین مختلفی توصیف کرده‌اند: متن دینی، رمان تربیتی، تمثیل، پلی میان سنت‌های شرق و غرب. اما آنچه در آن شکی نیست این است که سیذارتا اثری بسیار خوش‌نوشت دربارۀ یافتن آمرزش و آرامش از طریق نیکوکاری و خیرخواهی است. امروزه سیذارتا را گواهی بر قدرت معنوی رمان می‌دانند که نشان می‌دهد یک داستان چگونه می‌تواند فرد را در راستای ایجاد تغییر مثبت در زندگی مجهز کند.

جلد رمان Siddhartha
جلد رمان سیذارتا اثر هرمان هسه

در قسمت دوم این پست که در آینده منتشر خواهد شد، ده رمان کلاسیک دیگر ادبیات آلمان را معرفی خواهم کرد.

شما هم اگر کتاب خوبی از ادبیات آلمان خوانده‌اید، با ما در میان بگذارید.

Leave A Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *